Floris Müller: ‘Alle argumenten voor de monarchie zijn emotioneel’

Hij is er helder over. Wat Floris Müller en zijn organisatie Republiek betreft is het binnenkort afgelopen met het koningshuis. Het einde van de monarchie in Nederland is in zicht. Een gesprek over het kostenplaatje van onze koninklijke familie, de omgang van het koningshuis met de media, politieke stellingname en de Nederlandse volksaard.

Floris Müller (1980) is in het dagelijks leven een man van de tijdschriften. Met zijn eigen bedrijf geeft hij verschillende bladen uit voor onder meer de mode- en designwereld. Maar sinds twee jaar is Müller óók voorzitter van Republiek, een vereniging van mensen die zich uitspreken voor de invoering van de republiek in Nederland en zich daarmee tegelijkertijd keren tegen de monarchie en ons koningshuis.

En voor dat ideaal lijkt er geen vruchtbaardere tijd te zijn dan nu. Volgens een peiling van EenVandaag neemt de steun voor de monarchie elk jaar zienderogen af en volgens Ipsos is het vertrouwen in koning Willem-Alexander inmiddels afgenomen tot slechts 47 procent, het laagste percentage sinds zijn aantreden. Zeker bij jongeren krijgt het republikeinse gedachtegoed voet aan de grond. Met schandalen omtrent het koningshuis te over probeert Republiek zich te profileren als dé oplossing voor alles wat er mis gaat met de monarchie.

Müllers achtergrond in de journalistiek heeft er mede voor gezorgd dat hij nu de republikeinse handschoen heeft opgepakt. Toen hij als stagiair op de parlementaire redactie van het ANP begon, merkte hij namelijk dat er sprake was van een mediacode. Een code die, naar eigen zeggen, journalisten niet de vrijheid geeft om over het koningshuis te schrijven wat ze wilden schrijven. Dat was een van de eerste keren dat Müller in de praktijk met de macht van het koningshuis en de Rijksvoorlichtingsdienst geconfronteerd werd.

Wat merkte je precies van die mediacode?
“Laat ik voorop stellen dat een journalist in een vrij land als Nederland zijn werk moet kunnen doen. Je kan alles schrijven wat je wil, over iedereen. En daar ben je godzijdank in beschermd. Op de parlementaire redactie van het ANP mocht je iedere politicus de hemd van het lijf vragen. Je mocht minister Grapperhaus tijdens z’n huwelijk in coronatijd kritische vragen stellen. Daar mochten we volledige openheid van verlangen. Maar van die monarchie mag dat niet. Daar moest met zijden handschoentjes mee worden omgaan. Dat is heel gek.”

Wat betekende dat in de praktijk bij het ANP?
“Ik heb daar onlangs ook nog behoorlijk ruzie over gehad met de hoofdredacteur van het ANP, omdat hij stelt dat mijn herinnering niet juist is. Laat ik zeggen dat alles wat de monarchie aangaat in de journalistiek nog langs een extra spellingscheck moet bij de Rijksvoorlichtingsdienst. En je mag bijvoorbeeld geen foto’s maken, behalve op de zogenoemde mediamomenten. Doe je dat wel, dan staat daar een straf tegenover. Dan word je niet meer uitgenodigd voor mediamomenten en krijg je moeilijker persaccreditaties voor persreizen.”

En dat vind je wrang.
“Er zit een precedent in. Toen HP/De Tijd online foto’s had gepubliceerd van koningin Beatrix vond de Rijksvoorlichtingsdienst dat geenszins leuk en koning Willem-Alexander heeft zelfs al eens een rechtszaak gevoerd tegen Associated Press over de verspreiding van vakantiefoto’s. En dat terwijl Willem-Alexander er zelf voor kiest om staatshoofd te zijn. Er is niemand die hem dwingt. Willem-Alexander kan morgen zeggen: ‘Geef mij die boot en die kast van een huis in Griekenland, en dan hou ik ermee op.’ Het is echt godgeklaagd dat geen enkel land in het Westen regels heeft wat betreft de omgang met hun staatshoofd, maar wij wel.”



Is de media is daar niet ook zelf schuldig aan door die mediacode te blijven respecteren?
“Ja. Maar alles wat onze koninklijke familie betreft, verkoopt. Media die principieel zijn en zeggen dat ze een bepaalde foto wel gewoon publiceren, snijden zichzelf uiteindelijk in de vingers, want de mooiere beelden gaan dan naar de concurrent. En het is best wel moeilijk om er nee tegen te zeggen als je van de monarchie afhankelijk bent voor je publicaties, maar het zou de media ook wel sieren als ze dit niet zouden accepteren. Onze journalistiek is van een hoog niveau, zeker als je dat vergelijkt met de Verenigde Staten of Rusland. Je kunt het mierenneukerij vinden als je een paar foto’s niet mag plaatsen, maar het is iets principieels. Juist op die principiële punten laat je zien dat je vrij bent.”

Het is duidelijk dat jij die principiële strijd met Republiek voert. Maar is het ook een persoonlijke strijd?
“Het gaat niet over mij. Ik ben echt een volledig inwisselbaar persoon. Ik ben zomaar een ondernemer uit Amsterdam die toevallig in de media zit. Ik ben ook zeker niet de beste journalist van Nederland. Ik vraag me vooral af waarom er niet veel meer mensen zijn die principieel zeggen dat dit niet klopt, met die eindeloze waslijst aan schandalen en eigenaardigheden die het koningshuis inmiddels rijk is. We zijn met z’n 17 miljoenen niet een stel schapen. We zijn mondig genoeg om te demonstreren als het gaat over salarissen, vrouwenrechten, identiteit en geaardheid. Maar wat betreft ons staatshoofd… ah ja, zo gezellig, daar gaan we ons niet over opwinden.”

“We geloven blijkbaar niet dat onze ondernemers in het buitenland zaken kunnen doen zonder aan de hand te lopen van Willem-Alexander.”


Hoe komt dat, dat het Nederlandse volk zich niet zo druk maakt om het koningshuis?
“We zijn behoorlijk in slaap gesust. Sinds de Tweede Wereldoorlog is er een voortdurende pr-campagne gehouden door de Rijksvoorlichtingsdienst. Dat is een buitengewoon professionele overheidsorganisatie die vooral bezig is om dat koningshuis de hele tijd zo mooi mogelijk in beeld te brengen. Een mooi voorbeeld: er is regelmatig discussie over de Groene Draeck, de boot van prinses Beatrix. Een tijdje terug werd aangekondigd dat die boot door Defensie zou worden opgeknapt. En wat gebeurt er: diezelfde dag brengen Willem-Alexander en Máxima een bezoek aan Defensie en worden er allemaal prachtige beelden van een hele spontane parachutesprong van Máxima naar buiten gebracht. En dan is er nog de rel rond het salaris van Amalia, die jaarlijks 1.6 miljoen euro belastingvrij krijgt om stuk te slaan. Er wordt dan door de Rijksvoorlichtingsdienst naar buiten gebracht dat ze het geld teruggeeft, terwijl ze eigenlijk alleen maar afziet van een klein deel van de toelage. Drie ton, geeft ze op. En als je als achttienjarige drie ton kan weigeren, betekent dat natuurlijk al dat je helemaal geen enkel gevoel meer voor geld hebt. Je zal haar niet om twee uur ‘s nachts in een kroeg achter de frituur zien om daar op te ruimen omdat ze een bijbaantje heeft.”

De journalistiek is van levensbelang om grote ideeën bij de gewone man te brengen. Doe een donatie zodat ik meer journalistieke verhalen kan blijven maken.


Volgens Republiek is de toegevoegde waarde van onze koning in het buitenland ook stukken minder dan we onszelf doen geloven.
“We geloven blijkbaar niet dat onze ondernemers in het buitenland zaken kunnen doen zonder aan de hand van te lopen van Willem-Alexander. Duitsers, Fransen en Italianen kunnen dat schijnbaar allemaal wel, maar onze ondernemers kunnen dat niet. En Willem-Alexander brengt zogenaamd miljarden extra in het laatje. Wat zit er in die Oranjegenen dat hij zakelijk zo goed is? Grote zakelijke partners in het buitenland zoals de Verenigde Staten, China en Duitsland zijn allemaal ontstaan in strijd tegen een absoluut monarch. Denk je niet dat als je daar dan aankomt met je tiara en je harlekijnencape, dat ze denken: Jezus, wat een stel idioten?”

Dus voor de diplomatieke banden maakt het niks uit.
“Het is gewoon gelul. Ze zijn er niet gevoelig voor. Er wordt een verhaal in stand gehouden dat gewoon niet waar is. Er zijn bronnen waaruit heel duidelijk wordt dat het niet klopt. Het Centraal Planbureau. het ministerie van Economische Zaken en Business Universiteit Nyenrode hebben alledrie onderzoek gedaan naar de meerwaarde van de koning in het buitenland. Alle drie constateren ze dat het geld wegstroomt door het doucheputje. Het is eerder een belemmering. De groten der aarde hebben allemaal geen tijd voor een banket, een hakkelend openingsverhaal van Willem Alexander en het feit dat je pas mag beginnen met eten op het moment een achttienjarig meisje begint met eten. Die willen zaken doen.”

Republiek ziet dus liever dat iemand anders die staatsbezoeken gaat doen.
“De neiging is bij heel veel mensen groot om te zeggen dat we dan een president krijgen, maar dat is niet per se nodig. Toen Nederland eeuwen geleden nog een republiek was, hebben wij nooit een president gehad. Je kunt gewoon een parlementaire republiek zijn met een ceremonieel staatshoofd, zoals in Duitsland of Zwitserland. Daar zijn de meeste republikeinen ook voor. Een president kan ook, maar laten we die persoon dan ook kiezen. Dat is het rare aan een Willem-Alexander: die kun je niet kiezen, die kun je niet controleren en kun je ook niet naar huis sturen.”

Hangt de populariteit van Republiek samen met de schandalen die er zijn omtrent het koningshuis?
“De schandalen helpen ons op korte termijn wel. Als mensen boos worden over een schandaal, dan moeten ze zich meteen bij Republiek aanmelden. Liever vandaag dan morgen. Maar ik heb veel liever dat mensen gewoon breder bedenken dat het niet klopt. Het is niet alleen een reis naar Griekenland, het is niet alleen een bonus. Het is iets stelselmatigs. Als Willem-Alexander op het moment dat onze samenleving om lijkt te vallen een twee miljoen euro kostende boot koopt, zie je dat heel veel Nederlanders zich afvragen what the fuck hier aan de hand is.”

Maar dat sentiment zien we niet per se vertaald worden in zetels. De partijen die nu regeren zijn niet per se anti-monarchistisch.
“Nee, het is politiek gezien best moeilijk. Onze lobby gaat behoorlijke goed, maar het is wel moeilijk. Partijen die echt principieel de monarchie willen afschaffen zijn de SP, GroenLinks, Partij voor de Dieren en BIJ1. En dan heb je nog de twijfelpartijen, zoals PvdA en D66. Het onderwerp wordt in elk geval steeds belangrijker gevonden. Je ziet dat er veel meer discussie over is. De Rijksvoorlichtingsdienst is steeds meer geld kwijt om het koningshuis maar te blijven verkopen. Dus als de populariteitscijfers nog verder dalen en als er nog meer kritiek komt op alles wat die monarchie behelst, dan kan de politiek niet achterblijven.”



Zijn jullie bang om gekaapt te worden door een bepaalde politieke partij?
“Nee. Maar pogingen zijn er. Het brengt ook dilemma’s met zich mee. Wat ga je doen als Thierry Baudet zich republikein verklaart? Dan heb je de meest uitgesproken politieke beweging van Nederland die eigenlijk alle andere republikeinse partijen wegblaast. Wij hebben altijd gezegd dat wij een politieke organisatie zijn met één politiek doel: dat we ons niet aan één politieke partij binden. En dat écht principieel niet doen.”

Maar je kunt de maatschappelijke schijn tegen hebben.
“Dat klopt. Maar een tijd geleden heeft een groep republikeinen de Partij voor de Republiek opgericht. Nou, ik wens ze veel succes. Ik geloof dat die een paar honderd voorkeursstemmen hadden. Daar zie ik geen heil in. Wij hebben steun uit alle hoeken, dus je wilt dat niet politiseren. Mensen zijn voor ons omdat ze tegen de monarchie of voor de republiek zijn, en niet omdat wij zouden vinden dat er meer geld moet naar onderwijs. Daarvoor is ons gedachtegoed veel te smal. Om nu te stellen dat je vanuit een bepaalde republikeinse overtuiging een visie hebt over het immigratiebeleid, dat vind ik absurd.”

De Partij voor de Dieren kan het ook.
“Ja. Maar dierenrechten kan je in een heel breed aantal punten doorvoeren. Wij zijn een one-issuebeweging. En die moet je ook one-issue houden.”

Zijn jullie populistisch, wat dat betreft?
“Nee. Ik zou juist zeggen van niet. Populisme betekent dat je het populaire sentiment ten aanzien van de gevestigde politiek wil aanwakkeren. Ik denk dat we daar nog niet groot genoeg voor zijn.”

Republiek lijkt in het publieke debat echter vooral de monarchie aan te vallen in plaats van de republiek te verkopen. Hoe sta je daarin?
“Dat is de journalistieke stellingname. Ik had nog veel liever over het republikeinse alternatief gesproken, maar je ontkomt er niet aan het over het koningshuis te hebben. Kijk, rond Koningsdag heb ik 72 interviews gegeven. En dan krijg ik 72 keer dezelfde vraag. Dat is jammer, maar ik snap het ook wel. De republikeinen zijn ietwat intellectuele, boze mensen die vooral strijden tegen de monarchie en dat is ook lekker in beeld te brengen. Maar wij hopen natuurlijk ook steeds wel het debat te verbreden. We gaan nu aankomend jaar grote rechtszaak voeren over de macht van de koning.”

“De republiek gaan wij zeer bewust meemaken.”


Wat is de huidige status van die rechtszaak?
“Het ligt bij de rechter en die moet oordelen wanneer we beginnen. Corona heeft behoorlijk wat vertraging opgeleverd. Tegelijkertijd heeft de Nederlandse overheid bepaald dat rechtszaken zo goed mogelijk bij de juiste rechter aangehaakt moeten worden. En zo’n zaak een principiële zaak over de inrichting van ons juridische stelsel zou je bij voorkeur meteen bij de Hoge Raad willen voeren, maar er is grote kans dat we gewoon naar de rechtbank moeten. We hebben voldoende financiële middelen om tot aan de hoogste rechtbank in Europa kunnen doen.”

Is dat ook de bedoeling van de rechtszaak?
“Heel eerlijk denk ik dat je inderdaad bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens moet zijn. Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens zegt dat iedereen recht heeft op een eerlijk proces en wij stellen van niet, omdat die koning behalve in de rechtsprekende macht steeds terugkomt. Er hangt een portret van de koning in de rechtszaal, mijn advocaat heeft trouw gezworen aan de koning en de rechter is benoemd in naam van de koning. Terwijl het recht zo ingericht zijn dat het voldoende duidelijk is dat niemand bevoordeeld wordt.”

Gaan wij de republiek meemaken?
“Honderd procent. Dat gaan wij zeer bewust meemaken. Het kan vrij snel gaan. De cijfers zijn negatief. Daar is een trend zichtbaar. De coronamaatregelen zijn nu voorbij, en toch scoren die Oranjes niet veel beter. En we hebben al de verjaardag van Máxima gehad. En we hebben al de 18-jarige verjaardag van Amalia gehad. En we hebben al het boek van Claudia de Breij gehad. En we hebben al het Bevrijdingsfestival gehad. We hebben alle mogelijke pr-uitjes gehad en het heeft werkelijk niets opgeleverd.”



Is de revolutie van Republiek per definitie niet gewelddadig?
“Absoluut. Het past niet in de tijd. Het past niet bij Nederland. Het past niet bij ons.”

Maar het is wel een goede methode gebleken om een koning af te laten treden.
“Karl Marx heeft ooit eens gezegd dat Nederland het minst waarschijnlijke land is om ooit een revolutie te krijgen omdat we hier niet over het gras mogen lopen. Ik ben er vooral geen voorstander van om de koning met geweld te verdrijven. Daar gaat het op dit moment in Nederland te goed voor. Ik ben een paar keer in Moskou geweest en de haat tegen de tsaren is daar echt uit nood geboren, Als je echt niets te eten hebt en je man wordt naar het front gestuurd om te vechten in een familieruzie die de Eerste Wereldoorlog heet, dan groeit die haat vanzelf. Dat tekent wel een beetje de motivatie om een gewelddadige revolutie te ontketenen.”

Moet het slechter gaan in Nederland om meer bewustwording over dit onderwerp te kweken?
“Dat is een hele filosofische vraag. Nee. We moeten ons realiseren dat ons evenwichtje heel klein is en steeds kleiner wordt. Dat Nederland niet ophoudt bij de grens van Duitsland en België. Dat we veel groter zijn en dat er al Nederlanders over de hele wereld wonen.”

Maar wij zijn misschien wel gebaat bij een burgerlijk bestaan.
“Somber. En dat wordt ons vooral ingewreven. Dat we daarbij gebaat zijn. Maar als je het mij vraagt, zijn wij helemaal niet burgerlijk. We kunnen met z’n allen in een vinexwijk gaan wonen en bij Tweede Paasdag naar de meubelboulevard rijden, maar tegelijkertijd reizen we de wereld rond. Er is geen oord ter wereld waar je niet naartoe kan reizen, waar je niet een sticker van een Nederlander op de wc vindt…

Is dat nou de internationale allure van Nederland? Een sticker op de muur?
“We zijn er wel. We zijn geïnteresseerd in het buitenland. We doen mee. We hebben een hogere internetpenetratie dan welk volk dan ook ter wereld. We doen mee aan maatschappelijke debatten. We zijn niet meer de kaaskoppen uit de jaren 50. Niet naar binnen toe, maar zeker ook niet naar buiten toe.”

Hoe is je contact met monarchisten verder?
“Ik had laatst een reünie van mijn oude studentenhuis in Leiden. Daar waren zeshonderd man bij, heel corporaal en heel ouderwets. Sommige waren cynisch en benaderden me op een lacherige manier. ‘Haha, jij bent republikein, poh poh.’ Nou, het zal eens niet. Alsof ik een soort Willem Engel was. Nouja, alle argumenten voor de monarchie zijn emotioneel. Ik kan me ook wel voorstellen dat als jij een belangrijk deel van wie jij bent of wat jij belangrijk vindt ophangt aan die monarchie. Ik heb best wel boze reacties gehad. Mensen die op een bepaalde manier mailen, of me met een anoniem Facebook-account benaderen, of welke andere manier dan ook een bericht doen toekomen waarin ze aangeven dat je jaloers bent… Dat gebeurt.”

Wat moet er met het vermogen van de koning gebeuren, mocht het ooit zover komen dat Nederland een republiek wordt?
“Je kunt er gif op innemen dat dat vermogen niet in Nederland staat. Dat staat in een monarchie elders of dat is goed belegd. Ze hebben geen rekening bij de Rabobank. Het vermogen zijn we kwijt. Dan hebben we het echt over miljarden. Maar wat moeten we hier in de rest van Nederland ook met die Oranjes doen? Je kan onze geschiedenis niet ontkennen en daar ben ik ook absoluut niet voor. Ik zeg niet dat we opeens een nieuwe Beeldenstorm moeten ontketenen en dat we de standbeelden van Willem van Oranje met de grond gelijk moeten maken. Dat moet je vooral niet willen. Die mensen hebben een rol in onze geschiedenis. Maar laten we het vooral een museale rol houden.”

“Ik heb niks tegen onderdanigheid, maar houd het alsjeblieft in de slaapkamer en niet in onze staatsinrichting.”


Is Nederland momenteel nog geen republiek omdat we het koningshuis in het dagdagelijkse bestaan niet per se vaak tegenkomen? Mensen hebben wel wat anders aan hun hoofd.
“Totdat je aan de prinses Amalialaan komt te wonen. Waarom moet een prinses in godsnaam een straatnaam krijgen? Wie is die mevrouw? Of de Prinses Christinastraat… Het sijpelt in zoveel punten door. Er zit een morele factor aan. Het is een buitengewoon paternalistische gedachte dat we die mensen nodig hebben. Dat zij onze bovendanen zijn. En die onderdanigheid van Nederlanders vind ik ook altijd zo opvallend.”

Leg uit.
“Er zijn allerlei mensen die Amalia nog nooit gezien hebben en die ook niet weten wat dat mens doet, maar die wel haar foto’s gezien hebben in de Privé en de stukjes in de Telegraaf hebben gelezen. Het zijn de mensen die maar wat graag lezen dat ze een nieuwe jurk of nieuwe schoenen heeft, dat ze van paarden houdt en af en toe naar de psycholoog gaat. Ik heb in Maastricht de mensen gezien die de prinses een handje geven en zeggen: ‘Goedendag, Koninklijke Hoogheid.’ Ik heb niks tegen onderdanigheid, maar houd het alsjeblieft in de slaapkamer en niet in onze staatsinrichting.”

Zegt het iets over de staatsinrichting of meer iets over volksaard?
“Nederlanders zijn niet zo dweeps als we doen geloven en godzijdank is het aantal mensen dat zo onderdanig is dat ze volledig in de oranjekleding aan de route staan te juichen hoe geweldig die mensen zijn maar zeer beperkt.”



Het is dan toch een soort sprookjesideaal dat die mensen in bedwang houdt.
“Dan is het wel een verdomd duur sprookje. Ik zat vorig jaar naar de troonrede te kijken. Dat doe ik ieder jaar met buitengewoon veel plezier. Ik vind het zo opvallend dat in het buitenland Angela Merkel beoordeeld werd op haar vermogen om grote vraagstukken te beantwoorden. Of dat Macron een land leidt dat op sociaal-economisch vlak volledig in de knoop zit en waar grote veranderingen nodig zijn. Zijn vermogen daar een antwoord op te geven, daar wordt híj op beoordeeld. En in Nederland hebben we Willem-Alexander en hebben we Prinsjesdag, en dan zitten we vijftien minuten naar een hakkelende koning te kijken. Hij leest twee velletjes papier voor en dan zegt de volledige parlementaire pers weer hoe goed hij het heeft gedaan. Alsof we het over een zevenjarig kind hebben. Een voorleesronde in de klas, daar krijg je een stickertje voor. Zo beoordelen we ons staatshoofd ook. Volslagen infantiel. Alleen krijgt onze koning krijgt geen stickertje, maar een miljoenensalaris.”

Dus het kan anders.
“Ja. Nou vind ik niet dat je die mensen met de grond gelijk moet maken. Maar de monarchie slaat absoluut nergens op. We mogen onszelf best iets serieuzer nemen. Van de honderd grootste multinationals komen er negen uit Nederland. We hebben een van de grootste biermerken, banken en elektronicafirma’s ter wereld. We hebben grote wetenschappers, kunstenaars en denkers. We hebben een aantal geweldige schrijvers, journalisten en cabaretiers. Laat die mensen ons land voorzitten. Ik heb niets tegen Amalia persoonlijk, maar de kans dat zij de beste vrouw voor die taak is, is een kans van 1 op 17 miljoen.”

Share on facebook
Share on twitter
Share on tumblr
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Nog meer bijzondere verhalen

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.